Foto:

Ton Koppenol: de winter van 1942

  Column

Het zou meer voor de hand liggen wanneer ik iets ging vertellen over de spectaculaire winter van 1979, want die vond precies 40 jaar geleden plaats. Aangezien ik dat grandioze winterseizoen al diverse malen de revue heb laten passeren kies ik deze keer voor 1942. Dat was, wat mij betreft, één van de interessantste winters "ooit".

Uiteraard komt ook de actuele weersituatie aan de orde want we lijken qua koude enigszins de goede kant op te gaan.

December 1941 was een zachte maand in Nederland en menigeen verwachtte (hoopte) dat strenge kou ook in januari en februari buiten onze landsgrenzen zou blijven. De omstandigheden waren, afgezien van het weer, in het hartje van de Tweede Wereldoorlog namelijk al zwaar genoeg. Bovendien was de winter van 1940 zeer streng, die van 1941 streng en drie uitzonderlijk koude winters op rij zou toch wel al te bizar zijn, zo dacht men.

Europees Rusland had trouwens wél een koud begin van de winter. Het was op een bepaald moment in december zó bar dat Hitler afzag van z'n grote aanval aldaar; de winterkleding van de Duitse soldaten bleek niet bestand tegen temperaturen van onder de -45.

Begin januari was de Oost-Europese koude al een flink stuk westwaarts gevorderd. Op 6 januari ging Nederland voor de bijl en dat werd het begin van een ongekend koude winterperiode. Kenmerkend voor januari en februari '42 was het enorme sneeuwdek (50 cm.+) en ook de zeer lage temperaturen vielen op. Op 27 januari werd het in De Bilt -24,7. Winterswijk kwam die nacht tot -27,4 en die waarde staat nog steeds te boek als de laagste temperatuur "ooit" gemeten ergens in Nederland (officieel).

Ik kan me in dit verband nog herinneren dat enkele weeramateurs rond 7 januari 1985 naar de Veluwe waren getrokken (met een goede weerhut en geijkte thermometer). De temperatuur kwam toen op een bepaald moment uit op ongeveer -30 graden.

Ook in andere winters zal in extremis wel eens een lagere temperatuur dan de -27,4 van Winterswijk zijn voorgekomen. Een record wordt echter pas erkend wanneer het voorgekomen is op een officieel weerstation van het KNMI.

Tot slot de vooruitzichten: licht winters weer met 's nachts een beetje vorst en overdag een paar graden boven nul. Dit weertype echter zal als koud worden ervaren want we zijn nog niets gewend. De koudegolf van vorig jaar (eind feb. begin maart) is namelijk al lang uit ons geheugen gewist

Of de aanstaande weersituatie gaat uitmonden in echt winterweer is nog even afwachten.

Meer berichten