Foto:

Ton Koppenol: broeikasgassen

  Column

Afgelopen maandag is de klimaattop in Katowice (Polen) geopend. De afspraken die in 2015 in Parijs gemaakt zijn zullen nu verder uitgewerkt worden en gaan hopelijk leiden tot concrete maatregelen, want als we niets doen zal de aarde hoogstwaarschijnlijk alsmaar warmer worden en door kettingreacties uiteindelijk onleefbaar hete condities bewerkstelligen. Denkend aan kinderen, klein- en achterkleinkinderen moeten we dat risico natuurlijk niet willen lopen.

In verband met deze klimaatconferentie is het misschien wel passend om iets over de stralingsbalans van onze planeet te zeggen. Zoals u al weet is de aarde omringd door een dampkring; gelukkig maar, want zonder die atmosfeer is er hier op aarde geen leven mogelijk.

De samenstelling van de lucht waaruit het onderste gedeelte van de dampkring bestaat is als volgt: 78% stikstof, ruim 20% zuurstof, de resterende 1,5% wordt verdeeld onder een aantal edelgassen, kooldioxide (0,04%), methaan en lachgas (nog veel minder). Last but not least moet de waterdamp genoemd worden (0,5 tot 5%). Op die waterdamp kom ik straks terug.

Wanneer het warme zonlicht de aarde nadert wordt een gedeelte door bewolking en stofdeeltjes weerkaatst terug de ruimte in, maar het overgrote deel weet de aarde ongehinderd te bereiken. Wanneer de warmte op het aardoppervlak is gearriveerd probeert de aarde die warmte weer terug de ruimte in te krijgen, maar omdat die warmtestraling anders van karakter is vergeleken met de inkomende straling (langere golven) gaan sommige atmosferische gassen een beetje moeilijk lopen doen. Vooral methaan (een zeer sterk broeikasgas) kan veel warmte absorberen, gelukkig is het percentueel gezien slechts een onbeduidend gas, CO2. CO2 is een minder sterk broeikasgas, maar veel nadrukkelijker aanwezig en daardoor in staat om al aardig wat warmte vast te houden.

Van de miljoen luchtdeeltjes bestaan er nu 404 uit CO2, in 1750 waren het er 270. Het belangrijkste broeikasgas is waterdamp omdat het aandeel in de atmosfeer vergeleken met andere broeikasgassen aanzienlijk kan zijn (tot 5%). Ja maar, zult u zeggen, als de waterdamp in de tropen bijvoorbeeld 5% waterdamp bevat dan kom je boven de 100% procent uit en dat kan rekenkundig gezien niet. Inderdaad, dat klopt, maar bij 5% waterdamp worden stikstof en zuurstof enigszins in elkaar gedrukt en bieden daardoor meer ruimte aan de waterdamp.

Samenvattend kunnen we stellen dat broeikasgassen slechts mondjesmaat voorkomen in onze atmosfeer, maar dat ze van zeer groot belang zijn. Zonder broeikasgassen zou het op onze aarde 33 graden kouder zijn (onleefbaar dus, +15 gemiddeld nu, -18 dan). Des te meer reden om zeer alert te zijn.

Meer berichten




Shopbox