Logo papendrechtsnieuwsblad.nl


Ton Koppenol: zonnevlekken

  Column

Allereerst iets over de voorbije juni, want die is bijzonder warm geweest, maar heeft geen nieuw record opgeleverd. Het werd een evenaring van de juni-topper 1976, 18 graden precies gemiddeld namelijk.

Onze zon lijkt oppervlakkig gezien een lichtmachine die de aarde zonder onregelmatigheden bestraalt. Kijken we echter iets nauwkeuriger (met een goed gefilterde verrekijker bijvoorbeeld) dan zijn er af en toe donkere stipjes te zien op onze ster, de zogenaamde zonnevlekken. Ze lijken klein maar in werkelijkheid zijn het zeer uitgestrekte gebieden ( soms vele malen groter dan de aarde). De temperatuur in zo'n vlek kan wel duizend graden lager liggen dan z'n omgeving.
De lichtsterkte van een gemiddelde zonnevlek is trouwens nog altijd vele malen groter dan bijv. een heldere volle maan. Maar zoals u weet: alles is relatief.
In de kern van de zon is het ontzettend heet, vele miljoenen graden. Die hitte verplaatst zich naar de buitenkant van de zon en koelt daarbij af naar zo'n 5500 graden. Gelukkig wordt door de gigantische druk de hitte in het binnenste van de zon telkens weer aangevuld. Door magnetische krachten wordt de opwelling (convectie) van binnen naar buiten hier en daar enigszins belemmerd en dan ontstaan er zonnevlekken.
Ik heb één keer met het blote oog een zonnevlek gezien en dat was tijdens een nevelige zonsondergang (de zon was vuurrood) en linksonder was toen duidelijk een zonnevlek te zien.
Overdag moet u trouwens niet proberen om de zon zonder filterende hulpmiddelen te bekijken want dat kan heel snel tot oogschade leiden. Door verandering van de magnetische Noord-en Zuidpool op de zon bestaat er een cyclus van 11 jaar met betrekking tot de frequentie van zonnevlekken. Anders gezegd: om de 11 jaar hebben we te maken met een zonnevlekkenmaximum.
Eind 2013 hadden we voor het laatst te maken met zo'n maximum, maar het lag beduidend lager dan het maximum van 2002 en 1991 bijvoorbeeld. Mogen we daar conclusies uit trekken? U hoort het volgende week.
Tot slot de vooruitzichten: behoorlijk warm voorlopig.

Reageer als eerste